Het rode bankje aan de Stationsstraat in Rhoon staat symbool voor vrouwen die te maken hebben met geweld, dwingende controle en femicide. Het maakt zichtbaar wat vaak achter gesloten deuren verborgen blijft.
Geweld tegen vrouwen kan overal voorkomen. Ook in relaties die voor de buitenwereld liefdevol of normaal lijken.
Waarom staat dit rode bankje in Albrandswaard en wat betekent het?
Het rode bankje vraagt aandacht voor geweld tegen vrouwen en in het bijzonder voor femicide. Femicide is het doden van vrouwen en meisjes omdat ze vrouw of meisje zijn.
Het bankje is een plek om stil te staan bij slachtoffers en nabestaanden. Maar het is ook een oproep om signalen eerder te herkennen en in actie te komen. Want ernstig geweld ontstaat niet altijd uit het niets. Aan partnergeweld met een dodelijke afloop kunnen zaken als dwang, controle, stalking, bedreiging en geweld daaraan voorafgaan.
Maakt u zich zorgen?
Geweld tegen vrouwen kan overal voorkomen, ook in relaties die naar de buitenwereld toe liefdevol of normaal lijken.
Maak u zich zorgen over uzelf of iemand anders? Vertrouw op uw gevoel. Bij direct gevaar, belt u 112. Bij zorgen of twijfel kunt u gratis en anoniem contact opnemen met Veilig Thuis via 0800-2000, 24 uur per dag, 7 dagen per week, of anoniem chatten via veiligthuis.nl.
Hoe groot is het probleem?
In Nederland werden van 2020 tot en met 2024 gemiddeld 43 vrouwen per jaar gedood door moord of doodslag. Dit is ongeveer één vrouw per acht dagen. Bij slachtoffers waarbij een dader in beeld was, bleek in ruim de helft van de gevallen de (ex-)partner waarschijnlijke de dader.
Femicide en ernstig partnergeweld raken vrouwen van alle leeftijden en achtergronden. Het probleem beperkt zich niet tot één cultuur, buurt, inkomensgroep of opleidingsniveau.
Wat is dwingende controle of intieme terreur?
Niet al het huiselijk geweld begint met slaan. Dwingende controle is een patroon waarbij iemand steeds meer macht en controle krijgt over het leven van de ander. Het kan gaan om psychisch, fysiek, seksueel, digitaal of economisch geweld. De vrijheid van het slachtoffer wordt steeds kleiner. Soms gebeurt dat zo langzaam dat het slachtoffer of de omgeving pas laat beseft wat er aan de hand is.
Bijvoorbeeld wanneer een partner:
- steeds wil weten waar de vrouw is en met wie;
- heel de tijd belt of berichten stuurt om de vrouw te controleren;
- de telefoon, berichten, sociale media of locatie controleert;
- bepaalt wie de vrouw wel en niet mag zien;
- contact met vrienden of familie moeilijk maakt;
- bepaalt wat de vrouw draagt, doet of zegt;
- controleert waar de vrouw geld aan uitgeeft of haar financieel afhankelijk maakt;
- de vrouw kleineert, vernedert of voortdurend de schuld geeft;
- de vrouw bang maakt of bedreigt;
- dreigt zichzelf, de vrouw, kinderen of huisdieren iets aan te doen;
- seks afdwingt;
- stalkt;
- de vrijheid van de vrouw steeds verder beperkt.
Ook zonder zichtbaar lichamelijk geweld kan een situatie ernstig en gevaarlijk zijn.
Een belangrijk signaal is angst. Moet iemand voortdurend rekening houden met de reactie van de partner? Durft iemand bepaalde dingen niet te zeggen of te doen? Moet iemand steeds verantwoorden waar zij is geweest? Dan kan er meer aan de hand zijn dan een moeilijke relatie.
Rode vlaggen: neem deze signalen serieus
Bepaalde signalen kunnen wijzen op een verhoogd risico op ernstig of fataal geweld. Zeker wanneer meerdere signalen tegelijkertijd voorkomen of het geweld erger wordt of steeds vaker voorkomt.
Belangrijke rode vlaggen zijn onder andere:
- stalking;
- bedreiging met de dood;
- dreigen met zelfdoding;
- bezit of gebruik van wapens;
- recent of steeds ernstiger geweld;
- geweld tijdens een zwangerschap;
- gedwongen seks;
- poging tot verwurging, verstikking of verdrinking;
- noodzakelijke medische zorg tegenhouden;
- extreme jaloezie of bezitsdrang;
- extreme controle;
- een slachtoffer dat zichtbaar bang is voor de partner;
- een slachtoffer dat bang is voor het eigen leven of dat van de kinderen;
- toenemende ernst of frequentie van geweld;
- escalatie rond een (voorgenomen) relatiebreuk.
Een poging tot verwurging of verstikking is een ernstig alarmsignaal. Neem dit altijd serieus.
Uit elkaar gaan betekent niet automatisch dat het gevaar voorbij is
Bij dwingende controle kan een relatiebreuk (uit elkaar gaan) juist een periode van verhoogd risico zijn. Dus dat de situatie misschien wel erger kan worden. Een pleger die de controle dreigt kwijt te raken, kan proberen die controle terug te krijgen door bedreiging, stalking of geweld.
Zeg daarom niet zomaar tegen iemand: “Dan ga je toch weg?” Veilig vertrekken kan voorbereiding en professionele ondersteuning nodig hebben.
Maakt u zich zorgen? Bespreek de situatie met Veilig Thuis. Zij kunnen meedenken over veiligheid en mogelijke vervolgstappen.
Herken u dit in uw eigen relatie?
Misschien twijfelt u of wat u meemaakt wel geweld is. Misschien zijn er ook goede momenten. Misschien houdt uw partner van u. Misschien geeft u zichzelf de schuld. Misschien bent u bang voor wat er gebeurt wanneer u met iemand praat. U hoeft niet eerst te bewijzen dat er iets aan de hand is om hulp of advies te vragen. U kunt ook contact opnemen als u alleen twijfelt.
Wat te doen bij geweld tegen vrouwen?
Bij direct gevaar: bel 112.
Veilig Thuis: 0800-2000. Gratis en anoniem. 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar. Via veiligthuis.nl kun je ook anoniem chatten.
Bij extreme situaties van (ex-)partnergeweld of kindermishandeling kunt u ook terecht bij Filomena Rotterdam-Rijnmond. Filomena heeft onder andere specialistische kennis over femicide en intieme terreur. Verschillende professionals werken er samen om geweld te stoppen en passende hulp te organiseren.
Filomena Rotterdam-Rijnmond
Karl Weisbardstraat 225, Rotterdam
Telefoon: 010-668 19 96
E-mail: info@filomena.nl
Wijkteam Albrandswaard
Ook het Wijkteam Albrandswaard kan helpen bij huiselijk geweld en andere problemen thuis. De hulp is gratis en wat u vertelt, is vertrouwelijk.
Telefoon: 010-506 11 11
Maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 12.00 uur
E-mail: wijkteam@albrandswaard.nl
Maakt u zich zorgen om iemand anders?
Een vriendin die steeds minder afspreekt. Een collega die voortdurend berichtjes van haar partner krijgt. Een zus die opeens voor alles toestemming lijkt te vragen. Een buurvrouw bij wie u regelmatig geschreeuw hoort. Misschien kunt u niet precies aanwijzen wat er mis is, maar voelt de situatie niet goed. Neem dat gevoel serieus.
Uit onderzoek onder slachtoffers van ernstig partnergeweld blijkt hoe belangrijk vrienden, familieleden, buren en collega’s kunnen zijn. Een omstander kan een patroon soms eerder herkennen dan degene die er middenin zit.
Ook kinderen worden geraakt
Kinderen die opgroeien in een gezin waarin sprake is van dwingende controle of partnergeweld leven ook met de gevolgen van die onveiligheid. Ook als het geweld niet tegen hen is gericht.
Maakt u zich zorgen over een kind dat thuis met geweld, bedreiging of ernstige controle te maken krijgt? Ook daarvoor kunt u Veilig Thuis bellen.
Wat kunt u doen?
- Ga het gesprek aan.
Zoek een veilig moment waarop de partner niet aanwezig is. Vertel rustig wat je is opgevallen: “Ik merk dat je de laatste tijd vaak afspraken afzegt en ik maak me zorgen. Hoe gaat het met je?” - Luister zonder oordeel.
Vraag niet waarom iemand “dit laat gebeuren” of waarom iemand niet vertrekt. Dwingende controle kan iemand bang, geïsoleerd en afhankelijk maken. - Geef praktische steun.
Vraag wat iemand nodig heeft. Dat kan heel klein zijn: meegaan naar een afspraak, informatie zoeken, vervoer regelen of simpelweg bereikbaar blijven. - Blijf in contact.
Slachtoffers kunnen steeds verder geïsoleerd raken. Ook wanneer iemand hulp afwijst of teruggaat naar een partner, kan jouw blijvende contact belangrijk zijn. - Laat de regie zoveel mogelijk bij de ander.
Ga niet zonder overleg zelf de pleger confronteren. Dat kan de situatie juist gevaarlijker maken.
U hoeft het niet alleen op te lossen. Ook als omstander kunt u anoniem met Veilig Thuis overleggen via 0800-2000. U kunt advies vragen zonder meteen een melding te doen.