Burgemeester Hans Wagner hield zaterdag 4 mei een toespraak tijdens de nationale Dodenherdenking. Hij deed dit in de Dorpskerk in Poortugaal.

Dames en heren, fijn dat u vandaag met velen hier aanwezig bent: welkom.

En een speciaal welkom voor alle jonge mensen en natuurlijk ook voor onze kinderburgemeester Judith van der Waarde. Het is goed dat jullie hier zijn en ik ben ook erg te spreken over de tekeningen die een aantal van jullie heeft gemaakt naar aanleiding van de les die jullie hebben gehad over 4 en 5 mei. Of misschien hebben jullie wel een van de gedichten geschreven waarvan er straks een paar worden voorgelezen.

Ik vind het mooi om mee te maken hoe jonge mensen ieder op hun eigen manier de Tweede Wereldoorlog en de thema’s bevrijding, herdenking, vrede en vrijheid weten te verwoorden en te verbeelden.

Geachte aanwezigen, vandaag is het 4 mei.

Dag van herdenken. En wat mij betreft ook een dag van stilstaan bij wat wij zo vanzelfsprekend vinden maar wat eigenlijk niet zo vanzelfsprekend is: vrede en vrijheid.
Zo kostbaar en tegelijkertijd ook zeer kwetsbaar.

In vele delen van de wereld en zelfs in sommige delen van Europa is vrede en vrijheid niet zo vanzelfsprekend. Daarom vind ik het belangrijk om iedereen uit te nodigen om deel te nemen aan 4 en 5 mei. Om samen te herdenken op 4 mei en samen te vieren op 5 mei.
Samen, zonder iemand uit te sluiten.

Willen we vrede en vrijheid blijven bewaren, dan moeten we daar met zijn allen wel hard voor werken. Werken aan gelijke rechten en gelijke kansen, overal ter wereld.
Werken aan een wereld waarin iedereen erbij hoort en niemand meer wordt uitgesloten of gepest vanwege leeftijd, geslacht, afkomst of levensovertuiging; een wereld waarin we elkaar respecteren en accepteren dat juist niet iedereen hetzelfde is.

Jongens en meisjes, ook daarom is het zo belangrijk dat jullie er vanavond zijn. Want om vrijheid en vrede te kunnen bewaren, moet het worden doorgegeven. En daarbij spelen jullie de hoofdrol. Jullie zijn de generatie van de toekomst die moet blijven uitdragen dat er nooit meer oorlog mag komen.

Tijdens de lessen over 4 en 5 mei op de basisscholen merkte ik dat de Tweede Wereldoorlog verder komt af te staan van de jongste generaties. Dat is ook begrijpelijk. Veel ooggetuigen uit de generatie van onze ouders, groot- en overgrootouders leven niet meer. En hoewel hun belevenissen nog door onze generatie worden verteld, ligt het voor de hand dat de gebeurtenissen van 75-80 jaar geleden een steeds minder gaan leven voor de aankomende generaties.

Het was voor mij dan ook verrassend en bijzonder mooi om tijdens een les van één van de leerlingen de vraag te krijgen waarom wij - onze generatie en die van onze ouders - sommige historische plaatsen gewoon hebben heringericht zonder te respecteren wat daar gebeurd is.

Aanleiding voor deze vraag was onder andere het gebied rond ’t Sluisje dat nu deel uit maakt van het spoorwegemplacement Waalhaven.
De leerling van groep 8 was daar oprecht verbaasd en zelfs licht gepikeerd over.
Het was een volkomen terechte vraag waarop ik geen goed antwoord heb. Maar het raakte me enorm, dat er ook bij de jongste generatie behoefte is aan veel meer aanwijsbare plaatsen uit de geschiedenis die met onze vrijheidsstrijd te maken hebben.

Ook kreeg ik veel vragen over de oorlogen van nu en de ellende die deze veroorzaken. Want net als tijdens de Tweede Wereldoorlog veroorzaken ook de oorlogen van nu ontwrichting van de samenleving. En net als toen verlangen de slachtoffers naar vrijheid en vrede.

In ons land mogen wij al sinds 5 mei 1945 in vrede leven. Bijna drie generaties, bijna 75 jaar. En juist daarom zijn wij als Nederland verplicht ons in te zetten voor vrede en veiligheid in de wereld. Zijn wij verplicht om er zorg voor te dragen dat conflicten worden vermeden en worden bijgelegd. In ons aller belang. Ook dat hoort bij 4 mei.

Wat ook bij 4 mei hoort, is dat wij niet vergeten wat de prijs voor vrede is. Dat vrijheid een kostbaar geschenk is dat we moeten blijven doorgeven aan de komende generaties en dat we hen die daar hun leven voor hebben gelaten dus moeten blijven herdenken.

Vandaag herdenken wij speciaal de slachtoffers uit onze gemeente Albrandswaard, uit de dorpen Poortugaal en Rhoon. Dat doen we hier in de Dorpskerk van Poortugaal en tegelijkertijd in de Dorpskerk van Rhoon.

We herdenken de slachtoffers van de razzia’s, waarbij een groot aantal mannen gedwongen werd om in Duitsland te werken. Mannen die niet meer terugkeerden naar hun gezinnen, families en vrienden.

We herdenken de slachtoffers van het bombardement op 10 februari 1941 in Poortugaal.

We herdenken de zeven onschuldigen die zonder enige vorm van proces zijn geëxecuteerd na de ongelukkige dood van een Duitse soldaat bij het Sluisje in Rhoon.

Vanavond herdenken wij ook alle Nederlandse burgers en militairen die sinds de Tweede Wereldoorlog tot en met vandaag, waar ook ter wereld, zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesmissies.

Het mag niet zo zijn dat al deze mannen en vrouwen voor niets zijn gestorven. Wij leven weliswaar in vrijheid, maar het oorlogsgeweld en de dreiging zijn dichtbij. En intolerantie en onbegrip liggen meer en meer op de loer.

Ons land werd 74 jaar geleden bevrijd, maar er is nog steeds oorlog. Onder andere in het oosten van Oekraïne, in het Midden-Oosten, in Syrië en in Irak. Er is oorlog in grote delen van Afrika en er dreigen nog steeds conflicten in Zuidoost Europa. Laten we dus waakzaam zijn.

Door oorlog komen mensen voor onmogelijke keuzes te staan. Dat gold toen, in de Tweede Wereldoorlog, maar geldt ook nu in de hedendaagse oorlogsgebieden. Onmogelijke keuzes die de meesten van ons niet altijd begrijpen, niet kunnen begrijpen, omdat wij – gelukkig – geen oorlog hebben meegemaakt.

Dames en heren, jongens en meisjes.

Wij kennen allemaal wel familieleden en nabestaanden van mensen die zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog of daarna tijdens oorlogssituaties of bij vredesmissies.

Zij hebben het deze dagen extra zwaar en hebben daarom onze steun hard nodig. Een herdenking als deze draagt daaraan bij. Het besef dat wij hen niet vergeten en dat velen naast hen staan.
Laten we ook denken aan de vrouwen en mannen die momenteel worden uitgezonden op missies om de vrede in diverse landen te herstellen.
De achterblijvende familieleden verkeren constant in angst en in het ongewisse over de goede terugkeer van hun dierbaren. Ook zij hebben onze steun nodig.

Het is belangrijk, noodzakelijk zelfs, dat we beseffen dat velen - ook nu nog - wereldwijd strijd voeren voor vrijheid, dat vrijheid niet vanzelfsprekend is en dat de prijs voor vrijheid en vrede nog steeds veel te hoog is.

En bovenal moeten we beseffen én koesteren dat wij - in tegenstelling tot velen op onze wereld - in vrijheid en vrede kunnen leven. Vrijheid en vrede…. Waar ook een ander recht op heeft….
Waar iedereen recht op heeft.

Zo meteen zijn we twee minuten stil, daarna leggen we ter nagedachtenis aan onze gevallenen de kransen en bloemstukken.

Twee minuten ter nagedachtenis aan diegenen die hun leven lieten voor onze vrijheid.

Twee minuten om hen nooit te vergeten,

Twee minuten om stil te staan bij de pijn van alledag bij de nabestaanden,

Twee minuten om te overwegen wat vrijheid van ons vraagt en hoe kostbaar deze is,

Twee minuten om te concluderen: dat dit nooit meer mag gebeuren.