Identiteit

Nog een kleine twee weken en dan is het 15 maart en mogen we naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Daar heeft u inmiddels de oproep en de stempas voor ontvangen. Goed bewaren, want u heeft hem nodig als u wilt gaan stemmen; de mijne hangt al aan het prikbord.

De afgelopen weken is er al driftig campagne gevoerd door een veelheid aan politieke partijen. Hun lijsttrekkers zijn bijkans niet van de buis te slaan en hun spotjes zijn tot vervelends toe op de radio te horen. Voor de komende twee weken geldt wat dit betreft ‘code oranje’, met een tsunami-waarschuwing voor de maandag en dinsdag voor de stemdag.

Ondertussen worden we via diverse speciale televisieprogramma’s elke avond bijgepraat over de ins en outs van de campagnes. Journalisten kruipen in de hoofden van politici om ons hun hersenspinsels te verklaren.
In de stroom van thema’s, problemen en uitdagingen, komt er eentje steevast bovendrijven: ‘de Nederlandse Identiteit’. Vaak als probleem, soms ook als uitdaging. In het eerste geval is hij vaak zoek, of dreigt te worden uitgegumd… In het tweede geval heet het al gauw politiek correct.

Beiden brengen mij in verwarring. Zeker als aan deze identiteit ook nog termen als ‘Joods-christelijke normen en waarden’ worden opgehangen. Als humanist heb ik niet zoveel met de joodse noch de christelijke of welke andere religie dan ook. Anders dan het respect voor degenen die erin geloven. Maar de monopolistische christelijke claim op ‘onze’ normen en waarden heb ik nooit begrepen en nooit geaccepteerd.

De verwarring ontstaat ook om de uitleg wàt die Nederlandse identiteit dan zou moeten inhouden. Gelijkheid tussen man en vrouw, acceptatie van homoseksuelen, respect voor andersdenkenden en andersgelovigen, het recht om van je geloof af te kunnen stappen. Allemaal zaken die ik vanuit mijn levensovertuiging van harte ondersteun, omdat ze bijna woordelijk in artikel 1 van onze grondwet staan opgenomen.

Maar het zijn ook waarden en normen die vanuit de geschiedenis juist bij religies -christendom incluis- niet altijd in goede handen zijn geweest. Soms tot op de dag van vandaag, waar bij sommige partijen de vermeende morele superioriteit van één religie uitmondt in het verbieden van een andere. Het lijkt het er zo langzamerhand op dat we onze kernwaarden willen verdedigen door maatregelen te nemen die juist haaks staan op diezelfde waarden. Juist dan gummen wij onze eigen identiteit uit, in plaats van deze te verstevigen.

Als dit echt de kernwaarden zijn van onze identiteit, dan moeten we daar ook aan gaan werken. En dat kan alleen maar op basis van gelijkwaardigheid en respect voor elkaars politieke- en levensovertuigingen, en daaruit voortvloeiende keuzes in het leven.

Ik wens u veel wijsheid in het stemhokje op 15 maart.