Kunstgras in Albrandswaard: vragen en antwoorden

Dit item is verlopen op 20-03-2017.

De uitzending van het televisieprogramma Zembla van 5 oktober 2016 over het gebruik van rubberkorrels op kunstgras sportvelden heeft op verschillende plaatsen in het land tot reacties geleid. Uit de uitkomsten van het onderzoek van het RIVM, die op 20 december bekend werden gemaakt, blijkt dat het risico voor de gezondheid bij sporten op kunstgrasvelden die zijn ingestrooid met rubbergranulaat, praktisch verwaarloosbaar is. Dat betekent dat het verantwoord is om op deze velden te sporten. De gemeente Albrandswaard neemt daarom geen maatregelen. Het volledige rapport is te vinden op de website van het RIVM. Hieronder enkele vragen en antwoorden over de kunstgrasvelden en de situatie in Albrandswaard.

Wat heeft het RIVM onderzocht?

Het onderzoek dat het RIVM heeft uitgevoerd, is gestart na overleg tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Vereniging Sport en Gemeente (VSG), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en vertegenwoordigers uit de kunstgrasbranche. Het RIVM heeft 100 velden, verspreid over het land, bemonsterd en geanalyseerd. Hiermee is een landelijk beeld ontstaan over de samenstelling van rubbergranulaat op de Nederlandse kunstgrasvelden. Daarnaast zijn drie soorten laboratoriumproeven uitgevoerd om te onderzoeken welke stoffen uit de korrels vrijkomen als de sporter ermee in aanraking komt. Met deze zogeheten migratiestudies is uitgezocht in welke mate stoffen via de huid in het lichaam kunnen terechtkomen, via het spijsverteringskanaal of via de longen. Vervolgens is berekend in hoeverre mensen aan de vrijgekomen stoffen blootstaan en wat dat betekent voor de gezondheid. Verder is de beschikbare informatie in de wetenschappelijke literatuur bestudeerd over de stoffen in rubbergranulaat, de eigenschappen en de gezondheidseffecten ervan.

Algemene vragen over kunstgras

Over welke soort kunstgrasveld ging het in de Zembla-uitzending?

In de uitzending ging het over kunstgras sportvelden met gemalen autobanden (rubbergranulaat) als instrooimateriaal (infill), ook wel SBR (Styrol Butadieen Rubber) genoemd. Er bestaat ook cryogeen SBR. Dat is SBR dat een speciale bewerking heeft ondergaan om de sporttechnische eigenschappen en de slijtvastheid te verbeteren.

Komt dat type kunstgrasveld vaak voor?

Van de ruim 1800 kunstgrasvoetbalvelden in Nederland is ruim 90 procent met rubber van gemalen autobanden ingestrooid.

Waarom wordt op kunstgras gevoetbald?

Het voordeel van kunstgras is dat er onder bijna alle weersomstandigheden op kan worden gespeeld (niet als er sneeuw op ligt) en dat het veld intensiever kan worden gebruikt. 

Waarom wordt er infill gebruikt?

Tussen de ‘grassprieten’ worden korrels (infill) gestrooid om ervoor te zorgen dat de bal ongeveer net zo reageert als op natuurgras. Bovendien maken de korrels het mogelijk dat voetballers slidings uitvoeren zonder schaafwonden op te lopen. Zonder infill zou nooit eenzelfde balsnelheid gehaald kunnen worden en zou een bal niet goed kunnen stuiteren. 

Zijn er andere materialen die als korrels (infill) worden gebruikt?

Ja. Dat zijn o.a. zand, kurk, kokos, EPDM (een synthetisch rubber zonder chloor, weekmakers, halogenen) en TPE (thermoplastisch elastomeer, een combinatie van kunststof en rubber).

Wat is eigenlijk rubbergranulaat?

Rubbergranulaat is fijngemalen rubber. Dit wordt veelal gemaakt van oude rubberproducten, zoals versnipperde autobanden. Producten als rubbertegels en rubberen vloerbekleding worden ook hiervan gemaakt.

Waarom wordt gezegd dat rubberkorrels gevaarlijk voor de gezondheid kunnen zijn?

In de rubberkorrel zitten verschillende voor de gezondheid schadelijke stoffen, namelijk polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), weekmakers, nitrosaminen en metalen. Gebruikers kunnen op drie verschillende manieren in aanraking komen met stoffen uit het rubbergranulaat, namelijk via de huid door contact met de rubberkorrels, via inslikken van de rubberkorrels en via inademing van vluchtige stoffen uit de rubberkorrels.

Is er onderzoek gedaan naar kunstgrasvelden en gezondheidsrisico’s?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelde in 2006 dat van sporten op kunstgrasvelden geen gezondheidsrisico’s te verwachten zijn. Dit is ook tot op heden het standpunt van RIVM.

De juistheid en volledigheid van de onderzoeken naar rubbergranulaat worden door Zembla betwist. Hoe zit dat?

Zembla stelt dat de opzet van de onderzoeken onvoldoende zekerheid biedt om te kunnen concluderen dat er geen risico’s zijn. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat aantoont dat rubberen korrels kankerverwekkend zijn.

Komt er nu meer onderzoek, naar aanleiding van de Zembla-uitzending?

Meer onderzoek levert meer informatie op. Dat draagt bij aan meer zekerheid over de veiligheid en gezondheid op de Nederlandse velden voor de sporters. Het RIVM doet nog dit jaar extra onderzoek. Het gaat hierbij om technisch literatuuronderzoek, waarbij de onderzoeksresultaten van alle relevante literatuur beoordeeld worden. De bevindingen worden gecombineerd met een representatief onderzoek naar de concentraties van schadelijke stoffen in het granulaat die mogelijk effect hebben op de gezondheid van spelers. Hiervoor zullen 50 tot 100 kunstgrasvelden actief bemonsterd worden. Naar aanleiding van de resultaten wordt er een advies gevraagd aan Bureau Risicobeoordeling (BuRO) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Voor het einde van het jaar zullen de resultaten van dit onderzoek worden opgeleverd.

Is er ook onderzoek in Europees verband?

In opdracht van de Europese Commissie voert het European Chemicals Agency al een onderzoek uit naar de samenstelling van de stoffen van rubbergranulaat en de effecten daarvan op de gezondheid van mensen. Naar verwachting zijn de resultaten van dit onderzoek rond februari 2017 bekend.

Vragen over kunstgras in Albrandswaard

Hoeveel kunstgras voetbalvelden liggen er in Albrandswaard?

In Albrandswaard liggen 4 kunstgras voetbalvelden en een korfbalcomplex.

Welk type infill wordt in Albrandswaard toegepast?

  • SBR
  • TPE
  • Zand

Op welke kunstgrasvelden in Albrandswaard wordt infill gebruikt?

Sportpark De Polder

  • op het hoofdveld van PSV Poortugaal ligt (SBR rubbergranulaat)
  • op het bijveld van PSV Poortugaal ligt TPE
  • op het bijveld van Oude maas ligt TPE

Sportpark De Omloop

  • op het bijveld ligt SBR (rubbergranulaat)

Wat voor infill wordt er gebruikt op korfbalvelden?

Op korfbalvelden wordt gebruik gemaakt van zand.

Waarom wordt gezegd dat rubberkorrels gevaarlijk voor de gezondheid kunnen zijn?

In de rubberkorrel zitten verschillende voor de gezondheid schadelijke stoffen, namelijk polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), weekmakers, nitrosaminen en metalen. Gebruikers kunnen op drie verschillende manieren in aanraking komen met stoffen uit het rubbergranulaat, namelijk via de huid door contact met de rubberkorrels, via inslikken van de rubberkorrels en via inademing van vluchtige stoffen uit de rubberkorrels.

Wat gaat de gemeente Albrandswaard doen?

Uit het onderzoek van het RIVM blijkt dat het risico voor de gezondheid bij sporten op kunstgrasvelden die zijn ingestrooid met rubbergranulaat, praktisch verwaarloosbaar is. Dat betekent dat het verantwoord is om op deze velden te sporten. De gemeente Albrandswaard neemt daarom geen maatregelen.

Kijk voor meer vragen en antwoorden ook op de website van het RIVM.